Đẽo cày giữa đường

Gợi ý cho bố: Mỗi người khách qua đường góp ý một kiểu — bố đổi cho mỗi người một giọng: người oang oang, người the thé, người chậm rãi ra vẻ hiểu biết. Tiếng đẽo gỗ "cạch… cạch… cạch…" làm nhịp nền cho truyện nhé.

Ngày xưa, có một anh nông dân nghèo dành dụm mãi mới mua được một khúc gỗ quý. Anh tính đẽo một chiếc cày thật tốt để cày ruộng, làm ăn cho khấm khá.

Nghĩ là làm, anh hí hửng vác khúc gỗ ra ngồi đẽo ngay bên vệ đường cái, nơi người qua kẻ lại tấp nập — cạch… cạch… cạch…

Một bác to béo đi qua, dừng chân ngó nghiêng rồi nói oang oang:

— Ối dào! Đẽo cày thì phải đẽo cho thật to, thật cao thì cày mới khỏe, mới sâu chứ!

Anh nông dân nghe bùi tai, liền đẽo chiếc cày vừa to vừa cao.

Một lúc sau, một bác gầy gò đi tới, nhìn chiếc cày rồi lắc đầu the thé:

— Trời ơi, đẽo thế này thì hỏng! To nặng thế kia, trâu nào mà kéo cho nổi? Phải đẽo nhỏ lại, thấp xuống mới phải!

Anh nông dân gãi đầu: "Ừ nhỉ, nghe cũng có lý!" — rồi lại hì hục đẽo chiếc cày cho nhỏ đi, thấp xuống.

Chiều đến, một ông lão chống gậy đi qua, đứng xem hồi lâu rồi chậm rãi phán:

— Ta nghe nói trên miền núi, người ta phá hoang toàn cày bằng voi cả. Anh mà đẽo cày to gấp đôi, gấp ba thế này, đem lên đó bán cho người ta cày voi thì lãi to phải biết!

Anh nông dân nghe nói "lãi to" thì mắt sáng rực, liền đem hết chỗ gỗ còn lại ra đẽo vội đẽo vàng thành chiếc cày to gấp năm gấp bảy.

Nhưng nào có ai đến mua cày voi cho anh đâu! Còn khúc gỗ quý, qua bao lần đẽo to rồi đẽo nhỏ, đẽo nhỏ rồi đẽo to, giờ chỉ còn là một mẩu gỗ bé tẹo, chẳng ra cày mà cũng chẳng ra cuốc. Bao nhiêu vốn liếng, công sức thế là đi đời.

Anh nông dân ngồi thừ bên vệ đường, nhìn mẩu gỗ mà tiếc ngẩn ngơ. Mãi sau anh mới hiểu ra:

— Mình ngốc quá! Ai nói gì cũng nghe theo, mà chẳng chịu suy nghĩ xem ruộng mình thế nào, trâu mình ra sao. Làm việc gì cũng phải có chủ kiến của mình mới được!

Từ đó, người đời có câu "đẽo cày giữa đường" để nhắc nhau: lắng nghe góp ý là tốt, nhưng nghe rồi phải biết suy xét, đừng gió chiều nào che chiều ấy.

Bài học gửi con: Con à, đời con sẽ gặp rất nhiều người góp ý, người bảo to, người bảo nhỏ. Con cứ lắng nghe bằng cả hai tai, nhưng quyết định thì bằng cái đầu của chính con. Chiếc cày là của con, thửa ruộng cũng là của con mà.